diyabet komplikasyonları

Diyabet Komplikasyonları Nelerdir?

Diyabet, günlük olarak yönetilmesi gereken kronik ve ilerleyen bir hastalıktır. Diyabetli kişilerin yaşamları ilaçlar, sağlıklı beslenme ve egzersizler ile düzenlenmelidir. Böylelikle olası diyabet komplikasyonları da engellenebilir.

Diyabet hastalıklarını önlemenin en iyi yolu; kan şekeri, tansiyon ve kilonun sağlıklı sınırlarda tutulmasından geçer. Aynı zamanda göz, podiatrist, kardiyolog gibi doktorlara düzenli olarak görünmek ve yeni belirtilerin farkında olmak, komplikasyonları hızlı bir şekilde tespit etmeye ve tedavi etmeye yardımcı olur.

Diyabet ile ilgili farkındalığı artırmak, sağlıklı yaşam stili seçmek hastanın motivasyonunu da yüksek tutacaktır. Ancak diyabetini yönetemeyen kişilerde komplikasyon gelişme riski yüksektir ve zamanla organlara zarar verir.

Diyabetin Yol Açtığı Hastalıklar Nelerdir?

Diyabet komplikasyonları, makrovasküler bozukluklar (büyük damar komplikasyonları) ya da mikrovasküler bozukluklar (küçük damar komplikasyonları) olmak üzere 2’ye ayrılır.

Makrovasküler komplikasyonlar arasında, bacaklara yetersiz kan akışı, inme ve kalp krizi yer alır. Bu tür komplikasyonlar damar sertleşmesine neden olur. Yüksek tansiyon, egzersiz yapmama, sağlıksız besleme, aşırı kilolu veya obez olma bu semptomları daha karmaşık hale getirebilir. Kan şekerini kontrol etmenin yanı sıra bu risk faktörlerine dikkat edilerek inme ve kalp krizi gibi komplikasyon riskleri engellenebilir.

Mikrovasküler komplikasyonlar ise göz hasarı (retinopati), böbrek hasarı (nefropati) ve sinir hasarı (nöropati) olarak bilinir. Kan şekeri seviyeleri kontrol altında tutulursa bu komplikasyonlardan kaçınmak mümkün olur.

Diyabet Komplikasyonları Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Diyabete Bağlı Böbrek Hastalıkları (Diyabetik Nefropati)

Diyabet, böbrek hastalıkları için ciddi bir risk faktörüdür. Diyabet, böbrek yetmezliğinin ana nedenlerinden birisidir, bu nedenle diyabet hastası olan her üç kişiden birinde böbrek hastalığı geliştirme olasılığı vardır. Çünkü diyabet hastalığı, böbrekleri koruyan katmana ve süzme işleminin gerçekleştiği membrana hasar verebilir. Böbrekler, kanı filtrelemekle görevli kan damarlarından oluşur. Kan damarları hasar gördüğünde ise kanda toksinler birikir.

Diyabet ile ilgili yapılan kan testlerinde böbrek fonksiyonlarının da kontrol edilmesi önemlidir. Böbrek hastalığı olup olmadığını anlamak için idrar analizi yapılmalıdır.

Böbrek sağlığını korumak ve böbrek hastalığını önlemek için;

  • Tansiyonu kontrol altında tutmak önemlidir. Çünkü tansiyonun artması kalbi ve böbrekleri strese sokar ve komplikasyonlara neden olabilir. Eğer doktorunuz tansiyonu kontrol altında tutmak için ilaç yazdıysa düzenli kullanmanız gerekir.
  • Tuza karşı hassasiyetiniz varsa konserve gıdalar, işlenmiş et, atıştırmalıklar ve donmuş etler gibi yüksek sodyumlu yiyeceklerden kaçınmanız gerekir. Sodyum oranı yüksek yiyecekler tansiyonunuzu arttırarak damarlarınızdaki basıncı yükseltir.
  • Kan şekerinizi, tansiyonunuzu ve kilonuzu kontrol altında tutarak böbrek hastalıklarını önemli ölçüde engelleyebilirsiniz. Ayrıca düzenli olarak test yaptırmak da böbrek sağlığınızı takip etmeniz için önemli bir adımdır.

Böbrek hastalıklarının beş aşaması vardır. İlk aşama iyi huylu olarak adlandırılırken son aşama diyaliz veya böbrek nakli ile tedavi edilen böbrek hastalığı evresidir. Çoğu kişi son aşamaya kadar böbrek hastalığının semptomlarını hissetmez. Bu nedenle doktorunuzla temas halinde olmak önemlidir. Aktif bir hasta olarak doktorunuza sorular sorun ve böbrek fonksiyonlarınız hakkında bilgi sahibi olun.

Diyabete Bağlı Sinir Hasarı (Diyabetik Nöropati)

Nöropati el ve ayaklarda yaygın olsa da vücudun diğer bölgelerinde de sinir hasarına neden olabilir. Otonomik nöropati; mesane, sindirim yolu ve üreme organlarında ortaya çıkar ve beklenmedik semptomlara neden olabilir. Örneğin; midedeki sinir hasarı, tokluk hissini arttırır ve kan şekerini bozar.

Eğer otonomik nöropati teşhisi konulduysa; özel beslenme, psikolojik danışmanlık alma veya doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli olarak kullanma gibi tedavi yöntemleri izlemeniz gerekebilir.

Periferal nöropati ellerde, ayaklarda ve bacaklarda yanma hissi, uyuşukluk veya karıncalanma ile tanımlanır. Uç organlarında sinir ağrısı olan kişilerde ayak yaralanmalarını tespit etmek zordur. Tespit edilemeyen ayak yaralanmaları ciddi enfeksiyona neden olabilir.

Eğer periferal nöropati teşhisi konulduysa veya bu durumdan şüpheleniliyorsanız; Ayak muayenesi olmanız ve diyapazon veya monofilaman testi yaptırmanız gerekir. His kaybı, mantar enfeksiyonu, tırnak mantarı, deformasyon, kuru ve çatlak deri, yara veya kesik gibi sorunlarınız varsa, podiatriste (ayak doktoru) gitmeniz gerekebilir.

Ayak sağlığını korumak ve yaralanmaların önüne geçmek için;

  • Evdeyken ayaklarınızı düzenli olarak kontrol edin ve ayak hijyenine önem verin.
  • Çoraplarınızı her gün değiştirin. Temiz ve kuru çoraplar giyin.
  • Çatlayan tabanlarınıza losyon sürün. Parmaklarınızın arasına losyon sürmekten kaçının.
  • Parmak aralarınızı iyi kurutun. Parmakların arasındaki nem mantar enfeksiyonuna neden olabilir.
  • Çıplak ayak yürümeyin, ayakkabınızı giymeden önce içine bakın ve rahat çoraplar giyin.

Uzun süredir diyabet rahatsızlığınız varsa ve kan şekeri seviyeniz kronik olarak yüksekse nöropati yaşama ihtiamiliniz yüksek olabilir. Nöropatiyi engellemek için kan şekeri seviyelerinizi normal sınırlarda tutmanız gerekir. Eğer ters giden bir durum olduğunu fark ederseniz, doktorunuzla iletişime geçin.

Diyabete Bağlı Göz Bozuklukları (Diyabetik Retinopati)

Kan şekerinin yükselmesi, gözün arkasındaki küçük damarlara hasar vererek kanamaya veya sıvı sızıntısına neden olabilir. Diyabet olan kişilerin retinopati, diyabetik maküler ödem (DME), katarakt ve glokoma gibi göz hastalıkları geliştirme riski artar.

Uygun bir şekilde tedavi edilmezse, bu göz hastalıkları görme kaybına hatta körlüğe neden olabilir. Diyabet olan kişilerin diyabet teşhisinden sonra göz muayenesi olması oldukça önemlidir. Göz hasarı diyabet teşhisinden önce başlayabilir. Bu nedenle komplikasyonları önlemek için bu adımların dikkate alınması gerekir.

İlaçları doktorun önerdiği şekilde kullanma, fiziksel olarak aktif olma ve sağlıklı beslenme ile diyabeti kontrol altına alabilir, görme kaybını önleyebilir veya geciktirebilirsiniz.

Diyabete Bağlı Yüksek Tansiyon ve Kalp Hastalıkları

Diyabet olan kişilerin yüksek tansiyon geliştirme riski artar. Diyabeti kardiyovasküler hastalık olarak da ele almak gerekir. Bu nedenle kan şekeri, tansiyon, kolesterol ve kiloyu sağlıklı aralıkta tutmak önemlidir. Mümkünse sigarayı da bırakmak gerekir. Sigarayı bırakarak inme riskini azaltabilir, kan şekeri ve tansiyonu da kontrol altına alabilirsiniz. Böylelikle kalp hastalığı geliştirme riski engellenebilir veya geciktirilebilir.
Kalp hastalıklarının önüne geçmek için;

  • Normal tansiyon değeri 120/80 mm Hg eşit veya daha düşüktür. Evinizde tansiyonu takip etmek için tansiyon ölçme cihazı bulundurmanız önemlidir. Eğer tansiyonunuzu normalden yüksek ölçerseniz doktorunuzu bilgilendirin.
  • Doktorunuzun verdiği tansiyon ilaçlarını düzenli olarak kullanın.
  • Sağlıklı bir beslenme düzeni ile tansiyon kontrol altına alınabilir. Sodyum açısından zengin tuzlu yiyecekler, konserve, kutulu veya poşetli işlenmiş gıdalardan uzak durmaya çalışın.

Ailenizde kalp hastalığı olan biri varsa ve diyabet hastasıysanız riskiniz artar. Ancak kan şekeri ve lipidleri (HDL ve LDL kolesterol ve trigliserit), vücut kitle endeksini, bel çevresini normal sınırlarda tutarak ve fiziksel aktivitenizi artırarak bu riski azaltabilirsiniz.

Aşağıda yazan rakamlar diyabetli hastalarda olması gereken değerlerdir:

  • Hemoglobin A1c %7 veya daha düşük
  • Toplam kolesterol: <200 mg/dL
  • LDL <100 mg/dL
  • Erkekler için HDL > 40 mg/dL ve kadınlar için >50 mg/dL
  • Trigliserit <150 mg/dL
  • Bel çevresi: Erkekler <95 cm, kadınlar <80 cm
  • Vücut Kitle Endeksi: 18.5-24.4kg/m2
  • Egzersiz: Haftada 150 dakika hafif fiziksel aktivite yapmaya çalışın.

Genellikle tansiyon artışı herhangi bir belirti göstermez. Bu nedenle bazı insanlar farkında olmadan yüksek veya sınır değer tansiyonla yaşar. Tansiyonunuzu kontrol altında tutmak için her doktor muayenesinde tansiyonunuzu ölçtürmenizde fayda vardır.

Diyabet Komplikasyonları Nasıl Önlenir?

Yüksek kan şekeri, kan damarlarında ve kan hücrelerinde değişime neden olabilir. Bu da organlara giden kan akışını bozabilir. Hayat tarzında değişiklikler yapmak ve kan şekeri seviyesini düşürmek diyabet komplikasyonlarını önleyebilir.

Kan Şekerinizi Hedef Seviyede Tutun

Kan şekeri seviyenizin olması gerektiği değeri açık bir şekilde anladığınızdan emin olun. Çok yüksek (hiperglisemi) ve çok düşük (hipoglisemi) kan şekeri tehlikeli olabilir. Kan şekerini istenen seviyede tutmak büyük ve küçük damarların hasar görmesini engellemeye yardımcı olur.

Kan şekeriniz bazı durumlarda yükselebilir. Gerekli tedbirleri alarak kan şekeri seviyesini normale döndürebilirsiniz. Aksi durumlarda doktorunuzla iletişime geçin.

Kilonuzu Kontrol Altında Tutun

Fazla kilonuz varsa kilo vermek, kan şekerini düşürmenin en güçlü yöntemlerinden biridir. Ayrıca kilo vermek kalpteki stresi azaltarak kalp hastalığı riskini de azaltır. Sağlıklı kiloda olmak insülin direncini azaltmaya yardımcı olur. Bu da pankreastaki stresi azaltarak insülin üreten beta hücrelerini korumayı destekler.
Uzun süredir kilo vermeye çalışıyorsanız ve zorlanıyorsanız, bir diyetisyene başvurmak veya diyabet eğitimi almak faydalı olacaktır.Yiyecek seçimlerinizden sorumlu olmak, sağlıklı beslenme planınıza sadık kalmanıza yardımcı olur.

Sağlıklı Diyet Uygulayın

Yedikleriniz diyabet kontrolünü etkiler. Karbonhidratlar, kan şekerini en çok yükselten besinlerdir. Ekmek, pirinç, makarna, fasulye, meyve, süt ve yoğurt gibi yiyecekler karbonhidrat içerir. Diyabet olan kişilere karbonhidrat kontrollü diyet yapmaları önerilir. Birçok kişi daha az karbonhidrat tüketerek kan şekeri seviyelerinin azaldığını görmüştür. Eğer yüksek karbonhidrat içeren bir diyetiniz varsa, karbonhidratları azaltabilirsiniz. Tam tahıl, bakliyat ve nişastalı yiyecekler tercih edilmelidir.

Tatlandırıcılı içecekleri bırakmak, tatlıyı azaltmak ve karbonhidrat alımını günde 1 bardak ile sınırlamak gerekir. İşlenmiş gıda alımını da azaltmanız faydalı olacaktır. Bu yiyecekler kalori, doymuş ve trans yağ açısından zengindir ve kötü kolesterolü arttırabilir.

Lif alımınızı arttırmak da etkili bir yöntemdir. Lif açısından zengin yiyecekler, tam tahıllar, meyveler, sebzeler, kuru yemişler ve çekirdekler tokluk hissi yaratır, kan şekerini dengeler ve kolesterolü düşürür. Günde 25-38 gr lif tüketmek faydalıdır.

Daha Fazla Hareket Edin

Egzersiz yapmak, insülin kullanımını artırarak kan şekerini azaltmaya yardımcı olur. Ayrıca egzersiz kas yapmaya, enerjiyi arttırmaya, uyku ve ruh halini iyileştirmeye de yardımcı olur. Üç güne yayılacak şekilde, haftada 150 dakika hafif fiziksel aktiviteyi hedeflemeniz gerekir. Eğer sağlık durumunuz uygunsa fiziksel aktivitenize, haftada iki gün olacak şekilde direnç egzersizi de eklenebilir. Eğer daha önce egzersiz yapmadıysanız, herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorunuzdan onay alın.

Diyabet Yönetim Eğitimi Alın

Diyabet olan herkes, tanı sırasında diyabet eğitimi almalı ve diyabetin farklı aşamalarında daha bilinçli olabilmek için bu eğitime devam etmelidir. Uzun süredir diyabet olsanız bile konuyu uzmanından öğrenmek için bu eğitimlere katılabilirsiniz. Diyabet eğitimi sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, kan şekeri izleme, sorun çözme, risk azaltma gibi öz bakım davranışlarına odaklanır.

Doktorunuzla Konuşun

Risk ve komplikasyonları azaltmanın en iyi yolu, doktorunuzla iyi bir ilişki kurmaktan geçer. Genellikle doktorunuz sizi göz doktoru, ayak doktoru, kardiyolog, endokrinoloji uzmanı gibi uzmanlara yönlendirecektir. Check-up yaptırmak, diyabet komplikasyonlarını azaltan önlemlerin alınmasına yardımcı olabilir. Temel değerlendirme, değişimleri tespit etmenize yardımcı olur. Değişimleri ne kadar hızlı tespit ederseniz, sorunları o kadar hızlı tedavi ederek komplikasyonları önleyebilirsiniz.

Diyabeti Ciddiye Alın

Genellikle diyabet olan kişiler herhangi bir semptom hissetmediklerini bildirir. Sonuç olarak da diyabeti tedavi etmemeye karar verirler. Bu oldukça tehlikelidir. Diyabetin tedavi edilmemesi, tehlikeli yüksek kan şekerine ve bu da geri dönüşü olmayan komplikasyonlara neden olabilir.

Tamamlayıcı Sağlık’dan Tavsiyeler..

Diyabet kontrol altına alınmadığında farklı komplikasyonlara yol açabileceğinden maliyetli tedavi masrafları ile karşı karşıya kalabilirsiniz.

Alanında uzmanlaşmış bir doktora sahip olmak, hayat standardını düşürmemek ve olası komplikasyonları önlemek için önemli bir faktördür. Diyabetli bir hasta ihtiyacı olduğu anda sıra beklemeden sağlık hizmetlerine ulaşabilmelidir.

Bu tip kronik hastalıkları güvence altına alan “Sağlığınız Bizde Tamamlayıcı Sağlık Sigortası” yaptırarak; yatarak tedavilerinizi ve ayakta tedavilerinizi güvence altına alabilirsiniz. Böylelikle hastalığınızın maddi sorumluluğunu üzerinizden atabilir, stresten uzak kalarak sağlığınıza daha özen gösterebilirsiniz.

Detaylı bilgiye “Diyabet Hastaları için Sağlık Sigortası ve Önemi” başlıklı yazımızdan ulaşabilir, 0(216) 368 45 45 numaralı telefonu arayarak sağlık sigortası uzmanımızla konuşabilirsiniz.

Sağlıkla kalın.

Bunlarda ilginizi çekebilir:
Hemen Paylaş