Facebook Pixel
tamamlayicisaglik.com

Anksiyete Bozukluğu (Kaygı Bozukluğu) Nedir?

blog-image

Hepimiz bazen endişe ve korku duygularına kapılabiliriz. Bunlar, belirli durumlara verilen normal tepkiler olabilir. Örneğin; bir iş görüşmesi ya da faturayı zamanında ödeme konusunda endişelenebilirsiniz. Bu duygular size zor ya da tehlikeli bir durumda yapmanız gerekenler hakkında bir farkındalık verebilir. Bu tepki 'savaş ya da kaç' olarak bilinir.

Beyniniz, adrenalin ve kortizol gibi stres hormonlarını salgılayarak bir tehdit veya tehlikeye yanıt verir. Tehlike gerçek olmasa bile bu hormonlar anksiyetenin fiziksel belirtilerine neden olur. Tehdit edici durum ortadan kalktığında, vücudunuz genellikle normale dönecektir. Ancak bir anksiyete bozukluğunuz varsa, bu korku ve tehlike duyguları devam edebilir ve tehdit ortadan kalktıktan çok sonra bile günlük rutininizi kesintiye uğratabilir. İşler gerçekte olduğundan daha kötüymüş gibi hissetmenize neden olur.

Sosyal Anksiyete Nedir?

Sosyal yaygın anksiyete bozukluğu sosyal fobi olarak da bilinir. Sosyal kaygınız yüksekse, sosyal ortam içinde performansınız ile ilgili yoğun bir korku yaşarsınız. Bu duygular, gerçekleşen olay öncesinde, sırasında veya sonrasında meydana gelebilmektedir. Kaygı bozukluğu yaşayabileceğiniz bazı yaygın durumlar şunlardır:

  • Topluluk içinde veya grup içinde konuşmak
  • Yeni insanlarla tanışmak
  • Flört
  • Halka açık yerlerde yemek veya içmek

Sürekli yanlış bir şeyler yapacağınızdan veya utanç verici bir şekilde davranacağınızdan endişeleniyor olabilirsiniz. Bu tür kaygınının fiziksel belirtileri; terleme, hızlı kalp atışı, titrek bir ses ve kızarmadır. Kaygı ve fiziksel belirtilerle birlikte başkalarının bunu fark edeceğinden veya sizi yargılayacağından endişelenebilirsiniz.

Korkularınızın aşırı olduğunu fark edebilir, ancak onları kontrol etmekte zorlanabilirsiniz. Doktorunuz size belirtileriniz hakkında sorular soracak, ne kadar endişeli hissettiğinizi anlamak için sizden bir anket doldurmanızı isteyecektir.

Anksiyete Belirtileri Nelerdir?

Anksiyete bozukluğu belirtileri herkes için farklıdır. Yaygın anksiyete bozukluğu olanlar her zaman aynı semptomları yaşamaz. Yaygın kaygı bozukluğu belirtileri:

  • Rekabet düşünceleri
  • Kontrol edilemeyen aşırı düşünme
  • Konsantre olma zorlukları
  • Korku, panik veya 'yaklaşan kıyamet' duyguları
  • Sinirli hissetmek
  • Artan uykusuzluk
  • Uyku sorunları
  • İştah değişiklikleri
  • İçinde bulunduğunuz durumdan kaçmak istemek ve ayrışma

Anksiyete Fiziksel Belirtileri

Fiziksel anksiyete durumunda kendi bedeninize bağlı olmadığınızı hissedebilir veya etrafınızda olup bitenleri hissetmeyebilirsiniz. Fiziksel anksiyete belirtileri şunlardır:

  • Terlemek
  • Ağır ve hızlı nefes alma
  • Sıcak basması veya kızarma
  • Kuru ağız
  • Saç kaybı
  • Hızlı nabız
  • Aşırı yorgunluk veya enerji eksikliği
  • Baş dönmesi ve bayılma
  • Mide ağrıları ve hastalığı

Kaygı bozukluğu tedavi edilmezse depresyona yol açabilir.

Çocuk ve Ergenlerde Anksiyete Bozuklukları

Çocuklarda kaygı bozukluğu; okula veya kreşe başlarken, yeni bir bölgeye taşınırken ortaya çıkabilir. Anksiyete, endişe veya korku gibi bir huzursuzluk duygusudur. Kaygı bozukluğu, çocuklarda değişime veya stresli bir olaya karşı anlaşılabilir bir tepkidir.

Ancak bazı çocuklar için kaygı; davranışlarını ve düşüncelerini günlük olarak etkileyerek okullarına, evlerine ve sosyal yaşamlarına müdahale eder. Bu durum daha ciddi bir sorun haline gelmeden önce üstesinden gelmek için profesyonel yardıma ihtiyaç duyabileceğiniz bir zamandır. Peki çocuğunuzun kaygısının tehlikeli aşamaya geldiğini nasıl anlarsınız?

Çocuklarda Kaygı Belirtileri Nelerdir?

Kaygı bozukluğu bir çocuğu korkutabilir, paniğe sürükleyebilir veya utandırabilir. Çocuğunuzda dikkat etmeniz gereken bazı işaretler şunlardır:

  • Konsantre olmakta zorlanmak
  • Uyumamak ya da gece kötü rüyalarla uyanmak
  • Düzgün yememek
  • Hızla sinirlenmek veya patlamalar sırasında kontrolden çıkmak
  • Sürekli endişelenmek veya olumsuz düşüncelere sahip olmak
  • Gergin ve kıpır kıpır hissetmek
  • Sık sık tuvaleti kullanmak
  • Her zaman ağlamak
  • Her zaman huzursuz olmak
  • Karın ağrılarından şikayet etme ve kendini iyi hissetmeme

Çocuğunuz neden bu şekilde hissettiğini anlayacak yaşta olmayabilir. Kaygının nedeni (eğer varsa) çocuğun yaşına göre değişecektir. Ayrılık kaygısı küçük çocuklarda yaygındır, daha büyük çocuklar ve gençler okul performansı, ilişkiler veya sağlık hakkında daha fazla endişelenme eğilimindedir.

Çocuklar ve Ergenler Ne Tür Anksiyete Yaşarlar?

Çocuklarda ve gençlerde yaygın görülen anksiyete türleri yaşanan soruna ve duyguya göre değişiklik gösterir.

Belirli Bir Şey Hakkında Korku veya Fobi: Çocuklar genellikle canavarlar, köpekler veya su gibi şeylerden korkarlar. Bu korku büyümenin tamamen normal bir parçasıdır. Ancak korku baskın hale geldiğinde ve çocuğunuzun günlük yaşamını etkilediğinde bir fobi (bir tür anksiyete bozukluğu) olma potansiyeline sahiptir.

Görünür Bir Sebep Olmadan Çoğu Zaman Endişeli Hissetmek: Çocukların sık sık korkuları ve endişeleri olması normal olsa da bazı endişeli çocuklar, ergen veya genç bir yetişkin olduklarında genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu adı verilen uzun vadeli bir durum geliştirecek şekilde büyüyebilirler.

Ayrılık Kaygısı: Ayrılık anksiyetesi, bir çocuğun ebeveyniyle veya normal bakıcısıyla birlikte olmadığından endişelenmesi anlamına gelir. Sosyal Anksiyete: Sosyal kaygısı olan gençler, toplum içinde dışarı çıkmak, arkadaşlarla görüşmek veya sosyal faaliyetlere katılmak istemez.

Okul Temelli Kaygı: Bazı çocuklar, özellikle okulu değişmişse veya sınıf atlamışlarsa okula gitme konusunda zorluk çekerler. Özellikle okul çalışmalarına katılma, arkadaşlık kurma veya zorbalık ile karşılaşma konusunda endişelenirler. Bu endişeleri her zaman sizinle paylaşmazlar. Bunun yerine karın ağrılarından veya kendini hasta hissetmekten şikayet ederler. Belirtilerden biri sabah ağlamak veya yorgun görünmektir.

Daha Az Yaygın Anksiyete Bozuklukları: Travma sonrası stres bozukluğu ve obsesif kompulsif bozukluk, zaman zaman çocukları etkileyebilen ancak genellikle yetişkinlerde görülen diğer anksiyete bozukluklarıdır.

Anksiyete Bozukluklarının Riskleri Nelerdir?

Anksiyete bozukluğu tahmin edilenden daha fazla sorun oluşturabilir. Bu kötü durumlardan bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Depresyon veya diğer akıl sağlığı bozuklukları
  • Kötü madde kullanımı
  • Uykusuzluk
  • Sindirim veya bağırsak sorunları
  • Baş ağrısı
  • Kronik ağrılar
  • Sosyal izolasyon
  • Okulda veya işte sorunların artması
  • Yaşam kalitesinde bozulma
  • İntihar

Kaygı Bozukluklarının Türleri Nelerdir?

Anksiyete bozukluğu; bir kişinin hayatını etkilemeye başladığında yani arkadaşlarıyla, ailesiyle, işiyle veya okuluyla etkileşime girmesini engellediğinde fark edilir. Ancak kaygı duyulan birçok durum olduğundan ve tek bir kategoriye sığmadığından anksiyete türlere ayrılmıştır. 6 farklı anksiyete türü vardır:

Genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu: Endişelenmeden dolayı endişe hissedilmesi dahil olmak üzere her şey için aşırı endişe duygusu hissedilmesidir.

Sosyal anksiyete bozukluğu: Sosyal durumlarda anksiyete, genellikle yanlış bir şey yapma ve başkaları tarafından yargılanma korkusundan kaynaklanır.

Panik bozukluk: Tekrarlanan panik ataklar ve gelecekteki panik ataklar için endişe duymaktır.

Agorafobi: Belirli durumlarda panik atak geçirme ve kaçamama veya yardım alamama kaygısıdır.

Obsesif kompulsif bozukluk: Obsesif davranışa yol açan endişeli düşünceler ve belirli şeyleri yapma zorunluluğudur.

Spesifik fobiler: Yükseklik korkusu, köpek korkusu gibi nesnelere veya durumlara karşı yoğun korku hissetmektir.

Anksiyete (Kaygı Bozuklukları) Neden Olur?

Karışık anksiyete ve depresif bozukluk tek bir faktörden değil, aşağıdakilerden bazılarını içerebilen şeylerin bir kombinasyonundan kaynaklanır.

Aile Öyküsü

Kaygılı ebeveynleri olan kişilerin kaygıya daha duyarlı olabileceğine dair bazı kanıtlar vardır. Bu kısmen genetik faktörlerden ve kısmen de sosyal öğrenmeden kaynaklanmaktadır.

Kişilik ve Öğrenilen Özellikler

Belirli özelliklere sahip kişilerin anksiyeteye sahip olma olasılığı daha yüksektir. Örneğin; mükemmeliyetçi veya utangaç olmak kaygı geliştirmeye katkıda bulunabilir. Ancak bu özelliklere sahipseniz, kesinlikle anksiyete belirtileri yaşayacağınız anlamına gelmez.

Fiziksel Sağlık

Astım, gıda alerjisi, epilepsi, diyabet veya kalp rahatsızlıkları gibi bazı kronik fiziksel hastalıklar, anksiyete semptomlarına katkıda bulunabilir hatta anksiyete tedavisini etkileyebilir. Aynı zamanda kaygılı olmak, sağlık sorunlarının tedavisini de etkileyebilir. Bazı fiziksel durumlar anksiyete belirtilerini taklit edebilir, bu nedenle anksiyetenizin altında yatan tıbbi bir neden olup olmadığını belirlemek için bir doktora görünmek faydalı olacaktır.

Stresli Olaylar veya Travma

Devam eden stresli olaylar veya travmatik bir deneyim, kişinin kaygı geliştirmesine neden olabilir. Bazı yaygın tetikleyiciler şunları içerir:

  • Yaşam düzeninde değişiklik
  • Finansal stres
  • İş veya iş değiştirmekle ilgili stres
  • Aile ve ilişki sorunları
  • Hamilelik ve doğum yapmak
  • Travmatik bir olayın ardından duygusal gerginlik ve stres
  • Fiziksel, sözlü, cinsel veya duygusal istismar veya travma
  • Sevilen birinin kaybı veya ölümü

Diğer Akıl Sağlığı Koşulları

Bazı kişiler sadece anksiyete bozukluğu yaşarlar. Ancak bazı kişilerde anksiyete hastalığı diğer akıl sağlığı rahatsızlıkları ile birlikte ortaya çıkabilir. Depresyon ve anksiyete genellikle birlikte ortaya çıkar. Sebep ne olursa olsun tedavi olmak önemlidir.

Anksiyete Tanısı

Anksiyete, diğer hastalıklara eşlik eden bazı belirtilerle ortaya çıkabilir. Kaygının nedenlerinin teşhis edilebilmesi için tam fiziki muayene gereklidir. Muayene ile hastalığın doğru teşhisi yapılabilmektedir. Fizik muayenesi sırasında doktorunuza karşı tamamen dürüst olmalısınız. Hastalıklarınızdan, aldığınız ilaçlardan, alkol ve kahve gibi düzenli tükettiğiniz içeceklerden mutlaka bahsedin.

Kalp çarpıntısı, nefes darlığı, ter, göğüs ağrısı, ağız kuruması, mide bulantısı, ishal ve sık idrara çıkma gibi durumlar anksiyete belirtisi olabileceği gibi başka hastalıklarında habercisi olabilir. Doktorunuzun bu belirtileri ayrıştırabilmesi için diğer hastalıkları elemesi gerekmektedir. Bunun için sizden testler isteyecektir.

Anksiyete ile benzer belirtilere sahip olan hastalıklar şunlardır:

  • Akut kardiyovasküler hastalık
  • Anjina, göğüs ağrısı
  • Mitral kapak prolapsusu
  • Taşikardi
  • Astım
  • Hipertiroidizm
  • Adrenal tümörler
  • Menopoz

Depresyon ve Anksiyete Testleri

Testlerden önce, bir öz değerlendirme anketini doldurmanız önerilir. Öz geçmişiniz bir anksiyete bozukluğunuz olabileceğini gösterirse doktorunuz sizden klinik bir değerlendirmeden geçmenizi veya sizinle yapılandırılmış bir görüşme yapmak isteyebilir. Doktorunuz, kaygı seviyenizi değerlendirmek için aşağıdaki testlerden birini veya birkaçını kullanabilir.

Beck Depresyon Envanteri

Beck Depresyon Envanteri (BDI) 21 soruluk depresyon sorusundan oluşur. Bu test; depresyondaki insanların ruh halini, semptomlarını ve davranışlarını değerlendirmelerine yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Semptomların şiddetini belirlemek için her yanıta sıfırdan üçe kadar bir puan verilir.

Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği

Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDRS), sağlık uzmanlarının hâlihazırda teşhis konmuş kişilerde depresyonun şiddetini belirlemesine yardımcı olmak için tasarlanmış bir ankettir. 21 sorudan oluşmaktadır. Her biri belirli bir depresyon belirtisi veya semptomuyla ilgilidir. Çoktan seçmeli cevaplara sıfırdan dörde kadar bir puan verilir. Toplam puanların yüksek olması daha şiddetli depresyonu gösterir.

Depresyon için Zung Öz Değerlendirme Ölçeği

Zung Ölçeği, depresyondaki kişilerde depresyon düzeyini değerlendirmeye yardımcı olmak için kullanılan bir tarama aracıdır. 20'den 80'e kadar bir puan aralığı sağlayan 20 soruluk bir testtir. Çoğu depresif kişi 50 ile 69 arasında puan alır. Üstündeki bir puan şiddetli depresyonu gösterir.

Anksiyete Tedavisi

Anksiyete bozukluğu tedavisi kendinize gereken özeni göstermek ile başlar.

Yaşam tarzı: Küçük yaşam tarzı değişiklikleri yapmak, sağlığınızı iyileştirebilir ve iyileşmenize yardımcı olabilir. Rutin, birçok insanın zihinsel sağlığına yardımcı olur. Gününüze bir farkındalık kazandırmanıza yardımcı olur ve size bir amaç duygusu verebilir. Bu, her gün aynı saatte yemek yemek, her gün aynı saatte yatmak ve haftada bir farklı yemek gibi basit bir rutin olabilir.

Nefes egzersizleri: Nefes egzersizleri, endişeli hissettiğinizde sizi sakinleştirmeye yardımcı olabilir. Günlük rutininizin bir parçası olarak düzenli olarak yaparsanız en fazla faydayı elde edersiniz.

Destek grupları: Bir destek grubuna katılabilirsiniz. Destek grubu, insanların bilgi, deneyim paylaşmak ve birbirlerine destek vermek için bir araya geldiği yerdir.

Anksiyete Terapisi

Aşağıda anksiyete bozuklukları için bazı terapi türleri bulunmaktadır. Size sunulacak tedaviler, yaşadığınız anksiyete bozukluğunun türüne bağlıdır.

Belirtileri İzleme Terapisi

Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB) gibi bazı anksiyete bozuklukları, hiç tedavi olmaksızın kendi kendine iyileşebilir. Eğitim ve doktorunuzun tavsiyesinden sonra sonlanır. Doktorunuz düzelip düzelmediğinizi görmek için belirtilerinizi izleyecektir. Reçetesiz alabileceğiniz ilaçlar hakkında sizinle konuşacaktır.

Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)

CBT; düşünceleriniz, duygularınız ve davranışlarınız arasındaki bağlantıları anlamanıza yardımcı olur. Negatif düşünce ve inançlara meydan okuyarak kaygınızı yenmenin yollarını bulmanıza yardımcı olabilir. Sahip olduğunuz anksiyete bozukluğunun türüne bağlı olarak size bireysel veya grup seansları teklif edilebilir. Sosyal kaygı bozukluğu varsa size grup CBT seansları teklif edilmemelidir.

Uygulamalı Rahatlama Terapisi

Uygulamalı gevşeme, kaslarınızı belirli bir şekilde gevşetmeye odaklanacağınız anlamına gelir. Örneğin, daha kolay uykuya dalabilmek için kaslarınızı nasıl gevşetebileceğinizi öğretilir. Eğitimli bir terapist, durumunuzu yönetmek için size farklı teknikler öğretecektir. Sahip olduğunuz endişeye bağlı olarak, genellikle her biri 1 saat süren haftalık 12-15 seans alırsınız. Daha çabuk iyileşirseniz daha az, ihtiyacınız olursa daha fazla terapi de alabilirsiniz.

Kısa Süreli Psikodinamik Terapi

Bu tür terapi, yaşamınızda size sorunlara neden olan farklı güçlere odaklanır. Amaç, çocuklukta başlamış olabilecek bu zorluklara bakmak, anlamak ve bunlarla çalışmaktır. Terapistiniz ayrıca sosyal becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olacaktır. Bu tür terapi, özellikle sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiler için kullanılır. Genellikle 50 dakika süren 25 veya 30 seansınız olur. Terapi genellikle 6 ile 8 aylık bir süre içinde gerçekleşir.

Maruz Kalma ve Yanıtın Önlenmesi (ERP)

Bu tedavi özellikle obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ile yaşayan insanlar için kullanılır. Terapistiniz saplantılı düşüncelerinizi deneyimlemeniz için sizi cesaretlendirecek ve onları farklı bir şekilde yönetmenize yardımcı olacaktır.

EMDR

Göz hareketi ile duyarsızlaştırma ve yeniden işleme terapisidir. Bu konuşma terapisi, esas olarak travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) ile yaşayan insanlar için kullanılır. Travmatik olayı düşünürken göz hareketleri yapacaksınız. EMDR, beyninizin acı veren anılarla farklı bir şekilde ilgilenmesine yardımcı olur. Yani yaşadığınız olay sizin için daha az acı verici hale gelebilir.

Anksiyete ile Başa Çıkma Yöntemleri

Endişeli veya stresli hissettiğinizde şunları deneyin:

  • Bir mola verin. Yoga yapmak, müzik dinlemek, meditasyon yapmak, masaj yaptırmak veya rahatlama tekniklerini öğrenmek iyi bir moladır. Sorunlardan uzaklaşmak kafanızı boşaltmanıza yardımcı olur.
  • Dengeli yemekler yiyin. Herhangi bir öğünü atlamayın. Sağlıklı, enerji artırıcı atıştırmalıklar hazır bulundurun.
  • Kaygıyı artırabilen ve panik atakları tetikleyebilen alkol ve kafeini sınırlayın.
  • Yeterli uyku alın. Stresli olduğunuzda vücudunuzun daha fazla uykuya ve dinlenmeye ihtiyacı vardır.
  • Kendinizi iyi hissetmenize ve sağlığınızı korumanıza yardımcı olmak için günlük egzersiz yapın.
  • Sakinleşmek için yavaşça nefes alın ve nefes verin.
  • Yavaş yavaş 10'a kadar sayın. Nöbetler sırasında tekrarlayın ve gerekirse 20'ye kadar sayın.
  • Elinizden geleni yapın. Mümkün olmayan mükemmeli hedeflemek yerine kendinize daha basit hedefler koyun.
  • Her şeyi kontrol edemeyeceğinizi kabul edin. Stresinizi bir perspektife koyun: Gerçekten düşündüğünüz kadar kötü mü?
  • Her fırsatta gülün. İyi bir gülüş uzun bir yol kat eder.
  • Olumlu bir tavır takının. Olumsuz düşünceleri olumlu olanlarla değiştirmeye çalışın.
  • Kaygınızı neyin tetiklediğini öğrenin. İş mi, aile mi, okul mu yoksa tanımlayabileceğiniz başka bir şey mi? Stresli veya endişeli hissettiğinizde bir günlüğe yazın ve sorunun kaynağını bulun.
  • Biriyle konuşmak. Arkadaşlarınıza ve ailenize bunalmış hissettiğinizi söyleyin ve size nasıl yardımcı olabileceklerini onlara bildirin. Profesyonel yardım için bir doktor veya terapistle konuşun.

Fitness İpuçları: Sağlıklı Kalın, Stresi Yönetin

Egzersizin en büyük faydaları için, her hafta en az 2 saat orta yoğunlukta fiziksel aktivite (örn. Tempolu yürüyüş), 1 saatlik şiddetli yoğun aktivite (koşu veya yüzme gibi) veya bunların bir kombinasyonunu dahil etmeye çalışın. Ayrıca aşağıdaki egzersizleri daha iyi hissetmek için yapabilirsiniz.

  • 5 X 30: Haftada üç ile beş kez 30 dakika koşun, yürüyün, bisiklet sürün veya dans edin.
  • Küçük günlük hedefler belirleyin ve mükemmel egzersizler yerine günlük tutarlılığı hedefleyin. Üç saatlik bir fitness maratonu için hafta sonunu beklemektense her gün 15-20 dakika yürümek daha iyidir. Pek çok bilimsel veri, sürekliliğin önemli olduğunu göstermektedir.
  • Eğlenceli veya keyifli egzersiz biçimleri bulun. Dışadönük insanlar genellikle dersleri ve grup etkinliklerini severler. Daha içe dönük insanlar genellikle tek başına uğraşmayı tercih ederler.
  • Sesli kitap, podcast veya müzik indirmek için taşınabilir medya oynatıcıyla dikkatinizi dağıtın. Pek çok insan keyif aldıkları bir şeyi dinlerken egzersiz yapmanın daha eğlenceli olduğunu düşünüyor.
  • Yeni bir egzersiz programına başladığınızda sabırlı olun. Çoğu hareketsiz insan, yeterince formda hissetmek için yaklaşık dört ile sekiz haftaya ihtiyaç duyar.

Anksiyete ile ilgili diğer kaynaklara buradan ulaşabilirsiniz.

Sağlıkla kalın.

Bu makale size yardımcı oldu mu?

Evet Hayır

Bildiriminiz için teşekkür ederiz.

Tüm sağlık sigortası tekliflerini karşılaştırın

İhtiyacınıza ve bütçenize en uygun sağlık sigortasını kolayca bulun.

Listele
write-us-icon
Bize yazın

Danışmanlarımızla yazışın, uzman desteğimizden yararlanın.

[email protected]
urgent-icon
Acil mi? Bizi arayın

Çalışma saatlerimiz hafta içi 09:00 - 18:00

(0216) 368 45 45
call-icon
Sizi arayalım

Numaranızı bırakın uzman danışmanlarımız en kısa sürede sizi arasın.

Numaranızı bırakın