Hamilelik Diyabeti (Şekeri) Neden Olur?

hamilelik diyabeti

Hamilelik Diyabeti (Şekeri) Neden Olur?

Gestasyonel diyabet veya hamilelik diyabeti; gebelik döneminde başlayan ve doğumdan sonra etkisini kaybeden glukoz tolerans bozukluğudur. Anne adayının vücudu, fazla kilo alımı ve hormonların da etkisiyle insülin direnci gösterir. Bu dirence karşı pankreas yeteri kadar insülin üretemez hale gelir ve kan şekeri yükselir.

Gestasyonel diyabet hamilelik döneminde en sık karşılaşılan komplikasyondur. Hem annenin hem de bebeğin sağlığı için risk oluşturur. Ancak diyabet olan hamile kadınlar kontrol altında tutularak komplikasyonlar en aza indirilebilir ve hatta engellenebilir.

Hamilelik diyabeti; yakın takip, egzersiz, gerekli durumlarda insülin tedavisi, beslenme ve diyet ile kontrol altına alınabilecek bir durumdur. Eğer kontrol altına alınmazsa erken doğum, preeklampsi veya diğer komplikasyonlara neden olabilir.

Hamilelik Diyabeti Neden Olur?

Gebelik döneminde anne adayının vücudu enerjiye yani şekere daha çok ihtiyaç duyar. Şeker, insülin adı verilen bir hormon yardımıyla kandan hücrelere geçer. Şeker hücrelere girdiği zaman enerjiye dönüştürülür ya da depolanır. Eğer vücut yeterli miktarda insülin üretemezse veya insülini iyi bir şekilde kullanamazsa, şeker hücrelere geçmekte zorlanır ve kanda kalır. Bu durumda kan şekeri yükselir ve hamilelik diyabeti ortaya çıkar.

Hamilelikte diyabet, son 3 aylık dönemde ortaya çıkar ve hamileliğin sona ermesiyle birlikte annenin kan şekeri normal seviyelere geri döner.

Hamilelik Diyabeti Bebeği Etkiler mi?

Diyabet takibi yapılmayan annelerde bebek olumsuz yönde etkilenir. Çünkü annenin vücudu insülini kullanamadığı için şeker seviyesi yükselir ve doğrudan bebeğinde kan şekerini yükseltir. Bu durumda bebeğin pankreası, kan şekerini düşürmek için daha çok çalışır.
Bebeğin diyabet olma ve aşırı kilolu olma riski ile birlikte aşağıdaki komplikasyonlarda görülebilir:

Makrozomi: Annenin kanındaki fazla şekerin bebeğe geçmesinden dolayı bebek aşırı büyür. Genellikle 4.5 kg üzerinde doğan bebekler için kullanılan makrozomi iri bebek anlamına gelmektedir. Bu bebeklerde birçok sağlık problemi görülebilir.

Doğum Komplikasyonları: Bebek büyük olduğu için doğum kanalında omzun yerinden çıkması, kafa kanaması veya düşük oksijen seviyeleri gibi doğum yaralanmaları meydana gelebilir. Doğum sırasında forseps veya vakum kullanmak gerekebilir ve sezaryen ihtimali daha yüksektir.

Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri): Bebek anne karnında maruz kaldığı yüksek şekeri işlemek için yüksek seviyelerde insülin üretebilir. Doğumdan sonra anneden bebeğe geçen şeker kesilir ancak bebek fazla insülin üretmeye devam edebilir. Bebekte devam eden fazla insülin üretme durumu kan şekerini düşürerek hipoglisemiye neden olabilir.

Solunum Güçlüğü: Bebek doğmadan önce akciğerler gelişerek sürfaktan adı verilen bir madde üretir. Sürfaktan akciğerdeki keseleri kaplar ve bebek nefes alınca keseklerin şişmesini sağlar. Annenin diyabet olması sürfaktan üretimini azalttığından bebek normal zamanında doğsa bile solunum güçlüğü yaşayabilir.

Beslenme Sorunları: Annenin diyabet olmasına bağlı olarak erken doğum gerçekleşebilir. Erken doğum da bebekte düşük kan şekerine ve nefes alma zorluğuna neden olabilir. Bu durumda bebek beslenme sorunları ile karşı karşıya kalabilir.

Polisitemi: Bazı durumlarda annenin diyabet olmasından dolayı bebek yüksek kırmızı kan hücresi seviyesiyle doğabilir. Bu durum kanın koyulaşmasına bağlı olarak sarılık ve nefes alma sorunlarına neden olabilir.

Plasentanın Yetersiz Olması: Plasenta sorunu, anne adayının gebelikten önce diyabet olmasından kaynaklı oluşur. Plasenta sorunu bebeğe yeteri kadar oksijen ve besin aktarılamamasına neden olur. Bu durumda bebek anne karnında iyi gelişemez ve normal ölçülerden küçük doğabilir.

Sarılık: Kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasıyla bilirubin ortaya çıkar. Kandaki bilirubin seviyesi yükselirse ciltte ve gözlerde sarılık görülebilir. Annesi diyabet olan bir bebeğin vücudundan fazla olan bilrubini atması diğer bebeklere göre daha uzun sürebilir.

Gebelik Diyabeti Anne Adayını Nasıl Etkiler?

Diyabet ve gebelik kan şekerinin artmasına ve anne adayında bazı komplikasyonların gelişmesine neden olur:

  • Yüksek tansiyon ve preeklempsi gibi riskli sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına neden olur.
  • Erken doğum riskini artırır.
  • Diyabete bağlı olarak bebek normalden iri olabilir ve sezaryen olma olasılığını arıtır.
  • Sonraki hamileliklerde diyabeti olma riski artar.
  • Hamilelik diyabeti doğumdan sonra tip 2 diyabete dönüşebilir.

Gestasyonel Diyabet Kimlerde Sık Görülür?

Hamilelik diyabeti tüm kadınlarda gebeliğin herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilir. Ancak aşağıdaki nedenler gebelik şekeri geçirme riskinizi artırır:

  • Aşırı kilolu olmak
  • 25 yaşın üstünde olmak
  • Önceki hamileliklerde hamilelik diyabeti geçirmek
  • Polikistik over sendromu (PCOS)
  • Çoklu hamilelik (birden fazla bebek)
  • Ailede diyabet geçmişinin olması

Gebelik Diyabeti Nasıl Teşhis Edilir?

Hamileliğinizin 24. Haftasından sonra doktorunuz diyabet tanısı için araştırması yapmak isteyecektir. Tıbbi geçmiş, fiziksel muayene, glikoz kan şekeri testi ve glikoz yükleme testi sonucu ele alınarak diyabetin var olup olmadığı tespit edilecektir.

Hamilelikte Şeker Yükleme Testi Nasıl Yapılır?

Hamilelik diyabeti taramasında iki test uygulanır. Eğer 50 gr. glikoz yükleme testinin sonucunda değerler istenen sınırların dışındaysa oral glikoz tolerans testi yapılır.

Oral Glikoz Tolerans Testi

Oral glikoz tolerans testi veya şeker yükleme testi, tüm hamile kadınlar için rutin bir testtir. Belirleyici olmadığı için takip testleri gerekebilir.

Ne zaman yapılır?

Genellikle hamileliğin 24.-28. haftaları arasında doktorunuz bu testi sizden ister. Ancak risk faktörünüz yüksek ise 24. haftadan öncede yapılabilir.

Nasıl yapılır?
Aç veya tok karna anne adayına 50 gram glikozlu bir içecek içirilir. Bir saat bekledikten sonra kan alınır ve kan şekeri ölçülür. İçtiğiniz içecek mide bulantısı yapabilir.

Sonuçlar ne anlama gelir?
Şekerli içeceği içtikten bir saat sonra kan şekeri 140 mg/dL veya daha yüksekse hamilelik diyabeti şüphesi oluşur ve doktorunuz sizden tekrar test yaptırmanızı isteyebilir. Ancak kan şekeri 120 mg/dL veya daha azsa hamilelik diyabeti yoktur.

Üç Saatlik Glikoz Tolerans Testi

Bu test hamilelik diyabetini onaylar veya şüpheyi tamamen ortadan kaldırır.

Ne zaman yapılır?

Bu test bir saatlik glikoz tolerans testinde anormal değerler çıkarsa yapılır.

Nasıl Yapılır?
Anne adayından 10-14 saatlik açlıktan sonra kan alınır ve sonra 100 gram glikoz içirilir. Şeker yüklemesi yapıldıktan bir saat sonra ilk kan alınır. Peşinden ikinci ve üçüncü saatlerde tekrar kan alınır.

Sonuçlar ne anlama gelir?

İki veya daha fazla anormal değer, hamilelik diyabeti olduğunu gösterir.

  • Açlık kan şekeri: 95 mg/dL veya üstü
  • Bir saat sonra kan şekeri: 180 mg/dL veya üstü
  • İki saat sonra kan şekeri: 155 mg/dL veya üstü
  • Üç saat sonra kan şekeri: 140 mg/dL veya üstü

Şeker Yüklemesi Yaptırmadan Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Uzun süre aç kalmanız gerektiği için testi sabah yaptırın.
  • Şeker yüklemesi yapıldıktan sonra baş dönmesi, kusma veya bayılma olabilir. Yanınızda mutlaka biri olmalıdır.
  • Eğer 3 saatlik glukoz tolerans testi yaptıracaksanız oyalanmak için yanınızda dergi veya kitap getirin.

Gebelik Şekeri Nasıl Tedavi Edilir?

Hamilelik diyabeti tedavisi, teşhis edildikten hemen sonra başlar. Amaç kan şekeri seviyesini düşük tutarak bebeğin sağlıklı doğması için ideal koşulları yaratmaktır. Tedavi genellikle şunları içerir:

  • Beslenme uzmanı ile kan şekerini normal seviyelerde tutmak için sağlıklı besinler diyete eklenir ve öğün planlaması yapılır.
  • Kan şekerini evde ölçmek önemlidir. Doktorunuz kan şekerinin nasıl ölçüldüğünü size gösterecektir.
  • Eğer kan şekeriniz diyet ve egzersiz ile kontrol edilemiyorsa ilaç kullanmanız gerekebilir. İlacın ağızdan mı yoksa enjeksiyonla mı verileceğine doktorunuz karar verecektir.

Gebelik rutin kontrollerinizi aksatmadan gidin. Doktorunuzun tavsiyelerine ve talimatlarına mutlaka uyun.

Doğumdan 6 hafta sonra kan şekeri seviyesi normale döner. Ancak hamilelik diyabeti, gelecekte tip 2 diyabet riskinin artmasına neden olabilir. Dikkatli diyet ve düzenli egzersizle vücut sağlığının korunması riski azaltmaya yardımcı olur.

Bebek Doğduktan Sonra Ne Yapmalısınız?

  • Hamilelikte edindiğiniz sağlıklı yaşam tarzı alışkanlığınızı koruyarak tip 2 diyabet olma riskinizi azaltabilirsiniz. Egzersiz yapmaya ve sağlıklı beslenmeye devam edin. Bu şekilde devam ederseniz kan şekeri seviyenizi kontrol altında tutabilirsiniz.
  • Doğumdan sonra kan şekeriniz yüksek olsa bile emzirin. Emzirmek hem sizin hem de bebeğinizin sağlığı için önemlidir. Emzirerek kilo verebilir ve tip 2 diyabet riskini azaltabilirsiniz.
  • Hamilelik diyabetinin geçtiğinden emin olmak için doktora gidin. Eğer kan şekeri seviyeniz hala yüksek ise tip 2 diyabet teşhisi alabilirsiniz.

Sağlıkla kalın.

Bunlarda ilginizi çekebilir:
Hemen Paylaş