tam kan sayımı

Tam Kan Sayımı ve Kısaltmaların Anlamları

Tam kan sayımı; genel sağlık durumunun saptanması ve anemi gibi çeşitli bozuklukların taraması ve izlemi amacıyla, rutin ya da doktorunuzun saptadığı bir tıbbi muayenenin parçası olarak yapılan bir testtir.

Tam Kan Sayımında Hangi Değerlere Bakılır?

  • Kandaki kırmızı hücre, beyaz hücre ve trombosit sayısı ölçülür.
  • Kırmızı kan hücrelerinin boyutu ve ortalama boyu hesaplanır.
  • Kırmızı kan hücrelerinden (hematokrit) oluşan kan oranı hesaplanır.
  • Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin miktarı ölçülür.

Tahlil sonuçlarını aldığımızda doktora göstermeden önce, kısaltmaların anlamlarını tam olarak bilmesek de anlamaya çalışırız. Kan testini yorumlamak için, özellikle kalın harfle yazılan ortalama değerlerin neyle ilgili olduğunu öğrenme ihtiyacı duyarız.

Yazımızın devamında  tam kan sayımında ölçülen değerlerin ne anlama geldiğini bulabilirsiniz.

Beyaz Kan Hücreleri

Lökositlerin normal miktarı 4,000–11,000/mm3’tür. Ortalama miktar ise 7,000/mm3’tür. Lökosit miktarı 4000’inin altındaysa, lökopeni olarak bilinen durum meydana gelir. Eğer miktarı 11.000’den fazla ise bu lökositoz olarak tanımlanır.

Beyaz kan hücreleri, kan içerisinde dolaşan renksiz hücrelerdir. İnsan vücudunun  savunma ve bağışıklık hücrelerinin diğer bir ifadeyle de lökositlerin sayısını gösterir.

Beyaz kan hücreleri, kanda bulundukları gibi lenf sistemi, dalak ve diğer vücut dokularında da büyük oranda bulunmaktadır.

Beyaz kan hücreleri enfeksiyon, iltihap ve lösemi gibi durumlarda artış gösterir. Beyaz hücre artışına sebep olan eylemi bulabilmek için genellikle beyaz hücreye özel bir test yapılır.

Nötrofil, lenfosit, eozinofil, monosit ve bazofil olarak 5 ana türü bulunan beyaz kan hücreleri, kemik iliğinde üretilir ve kanla birlikte tüm vücuda yayılır.

Farklı beyaz kan hücrelerinin bağışıklık için farklı görevleri bulunur:

Monositler

Diğer beyaz kan hücrelerinden daha uzun ömürlü olan monositler bakterilerin ortadan kaldırılmasında görev yapar. Normal monosit değeri %2-%8 aralığıdır.

Lenfositler

Bakteri, virüs ve diğer potansiyel zararlı istilacılara karşı vücut direncini artırmak için antikor üretirler. Normal lenfosit değeri aralığı %20-%40’tır.

Nötrofiller

Nötrofiller bakterileri öldürerek sindirir. Sayı olarak diğer beyaz kan hücrelerinden daha fazladırlar ve vücudun enfeksiyona karşı savaşında ilk olarak nötrofiller görev yapar. Normal nötrofil değeri %40-%60 aralığıdır.

Bazofiller

Bu hücrelerin görevi kanda enfeksiyon görüldüğünde bağışıklık sistemine haber vermektir. Örneğin alerjik bir reaksiyon sırasında histamin salgılanmasını sağlayarak bağışıklık sistemini vücutta istenmeyen bir madde olduğu konusunda uyarır. Normal bazofil değeri %0.5 ile %1 arasıdır.

Eozinofiller

Eozinofil hücrelerinin ana görevi parazitleri öldürmek ve alerjiye bağlı olarak gelişen iltihabı önlemektir. Kanser hücrelerinin yok edilmesinde de kullanılırlar. Normal eozinofil değeri %1-%4 arasındadır.

Kırmızı Kan Hücreleri

Eritrosit (RBC) testi, kandaki kırmızı kan hücresi sayısını tespit eder. Kırmızı kan hücreleri kemik iliğinde üretilir ve akciğerlerden tüm vücut boyunca oksijenin taşınmasını sağlar.

Kırmızı kan hücresi düşüklüğünde anemi (kansızlık),kan kaybı, folik asit yetmezliği ve B12 eksikliği gibi problemler mevcut olabilir. Kırmızı kan hücresinin yüksek olduğu durumlar ise aşağıda belirtilmiştir.

  • Yüksek rakımlı yerde yaşayan kişilerde
  • KOAH hastalarında
  • Bazı böbrek hastalıklarında
  • Polisitemi hastalığında

Hemoglobin

Kırmızı kan hücreleri, akciğerler aracılığı ile alınan oksijeni vücudun diğer kısımlarına ve soluk vererek attığımız karbondioksiti akciğerlere taşıyan hemoglobin adlı özel bir proteini içerirler. Kırmızı kan hücrelerinin yaklaşık % 90 ını hemoglobin oluşturur.

Tüm kandaki hemoglobin oranı; erkeklerde 13.8 ile 17.2 gm/dL ve kadınlarda 12.1 ile 15.1 gm/dL arasındadır. Çocuklardaki normal seviye yaşa ve cinsiyete göre farklılık gösterir.

Düşük hemoglobin genellikle tam kan sayımı testi sonucunda farkedilir. Eğer aşağıdaki belirtileri gösteriyorsanız bu testin yapılmasını doktorunuzdan isteyebilirsiniz:

  • Kronik yorgunluk
  • Nefes darlığı
  • Enerji yoksunluğu
  • Hızlı kalp atışı
  • Soluk deri, tırnak ve diş etleri

Hematokrit

HCT (Hematokrit), kırmızı kan hücrelerinden oluşan kanın hacimce oranıdır. HCT yüzde olarak ifade edilir. Örneğin,% 25’lik bir hematokrit, 100 ml’lik kandaki 25 mililitre alyuvar hücresi olduğu anlamına gelir.

Hematokrit Düşüklüğü Belirtileri:

  • Bitkinlik, çabuk yorulma
  • Solgun görünüm
  • Saç kaybı
  • Nefes darlığı

Trombositler veya Plateletler

PLT (platelet) kanın pıhtılaşmasını sağlayan hücre pulcuklarıdır. Trombosit de denilen bu renksiz yapılar kırmızı ve beyaz kan hücrelerinden daha küçüktür, sayıları kan tahlilleri ile saptanır. Trombositlerin normal değer aralığı her mikro litrede 50.000 ile 400.000 arasıdır.

Düşük PLT 150.000’den az olan trombosit sayısı için kullanılır. Trombositopeni hastalığı olarak da adlandırılır. Sayı 50.000’in altına düşerse hayati risk oluşturabilir. Çünkü PLT düşüklüğü durumunda kanın pıhtılaşması zorlaşır ve herhangi bir kanama zor durur.

Tam Kan Sayımı Testinin Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Kırmızı kan hücre sayımı, hemoglobin ve hematokritin sonuçlarından oluşur. Çıkan sonuç normalden düşükse anemi olma ihtimaliniz yüksektir. Normalden daha yüksek bir kırmızı kan hücresi sayısı veya yüksek hemoglobin veya hematokrit seviyeleri, polisitemia vera veya kalp hastalığı gibi tıbbi bir duruma işaret edebilir.

Düşük beyaz kan hücresi sayısı; kemik iliği sorunlarını veya kanseri yok eden otoimmün bir bozukluk gibi tıbbi bir durumdan kaynaklanabilir. Bazı ilaçlar da beyaz kan hücre sayısının düşmesine neden olabilir. Beyaz kan hücre sayısı normalden yüksekse; enfeksiyon, iltihaplanma, bağışıklık sistemi bozukluğu veya kemik iliği hastalığının olduğunu gösterebilir.

Normalden düşük (trombositopeni) veya normalden yüksek olan (trombositoz) trombosit sayısı, temelde bir tıbbi durumun bir işaretidir veya ilaçtan kaynaklanan bir yan etki olabilir. Trombosit sayısı normal sınırların dışında ise, nedeni teşhis etmek için muhtemelen ek testlere ihtiyaç duyarsınız.

Tam kan sayımı kesin bir tanı testi değildir. Normal aralığın dışındaki tam kan sayımı sonuçları, doktorunuz ile birlikte takip etmeniz gereken bir durumdur.

Son olarak tam kan sayımı için yaptıracağınız tahlillerinizi tamamlayıcı sağlık sigortası sayesinde özel hastanelerde para vermeden yaptırabilirsiniz. 

Sağlıkla kalın.

Bunlarda ilginizi çekebilir:
Hemen Paylaş