kronik yorgunluk sendromu

Modern Çağın Modern Hastalığı: Kronik Yorgunluk Sendromu

Son zamanlarda grip olmadığınız halde sürekli başınız ve kaslarınız ağrıyor; her fırsatta dinlenmenize rağmen bir türlü kendinizi toparlayamadığınızı hissediyorsanız Kronik Yorgunluk Sendromu yaşıyor olabilirsiniz.

Kronik yorgunluk sendromu (KYS), aşırı yorgunluğun ve fiziksel belirtilerin olduğu, fiziksel ve zihinsel aktivite ile daha da kötüleşen, dinlenmeyle düzelmeyen, bu duruma neden olabilecek fiziksel bir hastalığın saptanamadığı, kişinin sosyal ve iş yaşamında ciddi sorunlar yaratan karmaşık bir sağlık problemidir. Kronik yorgunluk toplumda %11-19 gibi oldukça sık bir oranda görülürken, kronik yorgunluk sendromu %0.1-2.5 arasında azımsanamayacak bir oranda  görülür. Kadınlarda ve 40 yaşından büyük kişilerde daha sıktır. Ciddi ekonomik kayba, sağlık harcamalarında artışa, yaşam kalitesinde bozulmaya ve verimlilikte azalmaya neden olur.

Kronik Yorgunluk Sendromu Yaşadığınızı Nasıl Anlarsınız?

  • En az 6 aydır ne kadar dinlenirseniz dinlenin geçmeyen bir yorgunluğunuz varsa,
  • Bu yorgunluğa baş ve kas ağrıları eşlik ediyorsa,
  • Günlük aktivitelerinizi kısıtlayacak kadar ağrı çekiyorsanız,
  • Egzersiz sonrası 1 saat içerisinde geçecek ağrılarınız 24 saat geçse de azalmıyorsa,
  • Unutkanlık ve konsantrasyon problemleri yaşamaya başladıysanız,
  • Kızarıklık, şişlik gibi Artrit belirtileri olmayan eklem ağrıları çekiyorsanız,
  • Sersemlik hissi yaşıyorsanız,
  • 5-8 saat uyumanıza rağmen uykunuzu alamıyorsanız,
  • Sese, gürültüye, ışığa, çevresel faktörlere karşı aşırı duyarlıysanız,
  • Ateşiniz çok olmasa da yükseliyorsa (38,3’ten daha az olan ateş),
  • Boğazınızda ağrı ve yanma varsa, hekiminize başvurmanızda fayda var. Kronik Yorgunluk Sendromu yaşıyor olabilirsiniz.

Kronik Yorgunluk Sendromu Nedenleri Nedir?

Kronik yorgunluk sendromu’na neden olduğu düşünülen sebeplerin tek başına mı, birbirleriyle etkileşerek mi bu duruma neden olduğu netleşmemiştir.

Kronik yorgunluğa neden olarak çeşitli viral enfeksiyonlar (Epstein-Barr virüsü), bağışıklık sistemi ve böbrek üstü bezleri sistem bozuklukları, genetik yatkınlıklar,biyo-psiko-sosyal model, beslenme ve uyku bozuklukları,  stres faktörlerinin bir araya geldiği düşünülmektedir. Çocukluk çağı travmaları, strese yatkınlığa, psikosomatik ve depresif bozukluklara neden olabilir. Psikolojik sorunlardan özellikle depresyon ve kronik yorgunluk sendromu birlikteliği sıktır. Hipokortizolizm denilen böbrek üstü bezlerinin çalışma bozukluğu kronik yorgunluk sendromu’nda sık görülebilir. Hipotalomo-hipofizer uyarıya adrenal sistemin yanıtsızlığı, genetik, enfeksiyon, çocukluk çağı travması ya da bütün bu faktörlerin kombinasyonu ile olabilir. Uyku döngüsü bozuklukları, melatonin denen hormon salınımının yetersizliği, bazı beslenme bozuklukları da Kronik yorgunluk sendromu ile ilgili olabilir.

Kronik Yorgunluk Sendromu Tanı ve Tedavisi

Kronik Yorgunluk Sendromu için spesifik bir test yoktur. En az dört semptomun bir arada görülmesi gerekir. Özellikle çok uzun süreli nedensiz yorgunluk tanı koymada önemli rol oynar. Yapılan muayene ve testlerle olası sebepler dışlandıktan sonra tanısı konulan hastalığın semptomik ve kombine tedavisi gerekir. Tedavinin amacı semptomları azaltmaktır. Birçok Kronik Yorgunluk Sendromu hastasının tedavi ile düzelen depresyonu ve psikolojik bozuklukları vardır. Tedavi;

  • Davranışsal terapi ve bazı hastalar için derecelenmiş egzersiz
  • Sağlıklı beslenme
  • Uyku yönetim teknikleri
  • Ağrıyı, rahatsızlığı ve ateşi düşürecek ilaç tedavisi
  • Anksiyete için ilaç tedavisi
  • Depresyon için ilaç tedavisi kombinasyonunu içerir

Ayrıca, kronik yorgunluk sendromu teşhisi konulan bireyler yaklaşık 6 ay boyunca aşağıda sıralanan başka belirtiler gösterebilirler:

  • Zihinsel ya da fiziksel aktivitelerden sonra çok hasta ve tükenmiş hissetme
  • Uyumada güçlük
  • Kronik kas ağrısı
  • Konsantrasyon ve hafıza sorunları
  • Eklem ağrısı
  • Koltuk altındaki ya da boyundaki lenf bezlerinin şişmesi
  • Boğaz ağrısı
  • Baş ağrısı

Teşhis konulurken kullanılmayan ancak rahatsızlıktan acı çeken insanların yaşadığı diğer kronik yorgunluk belirtileri şunlardır:

  • Baş dönmesi, baygınlık, dengede ya da dik durma sorunları
  • Bilinç bulanıklığı
  • Huzursuz bağırsak
  • Kokulara, kimyasallara, gıdalara, seslere veya ilaçlara duyarlılık ya da alerji
  • Gece terlemeleri ya da üşümeleri
  • Depresyon, ruh halinde ani değişmeler, asabiyet, panik ataklar ya da kaygı gibi ruh hali sorunları

Kronik Yorgunluk Sendromu ile Baş Etmek için Neler Yapılmalıdır?

  • İş ve özel hayatınızda yeni stratejiler belirleyin. İş yerinde sosyal destek amaçlı gruplar kurun. Takım çalışması yapın, eğitim içerikli uygulamalara katılın.
  • Stres kaynaklarınızı tanıyın, bu kaynakları yönetin ve sizi yönetmesine fırsat vermeyin.
  • Aktivite günlüğü oluşturun. Günlükler çok az veya çok çalıştığınız zamanları anlamanıza, bu sayede de dengeli ve gerçekçi hedefler belirleyip uygulamanıza yardımcı olacaktır. Hedefleri kolaydan başlayarak arttırın. Dinlenmeye ayırdığınız zamanınızı giderek azaltıp, hedeflerinizi küçük parçalar haline getirerek güne, daha sonra haftalara yayabilirsiniz.
  • Çalışma ortamlarınızı yeniden düzenleyin. Yani aşırı iş yükünden kaçının, çalışanlar arasında destek ve sosyal ilişkilerinizi arttırın, sorumluluk ile bürokratik işlerinizi azaltın.
  • Uyku düzeninize dikkat edin. Gün içinde uyumayın.
  • Gevşemeyi öğrenerek, kas gevşetici egzersizler yapın.
  • Bol vitaminli, mineralli besinler tüketin.

Kronik yorgunluktan korunmak için; alkolden ve kafein içeren içeceklerden (kahve, kola vb.) uzak durun. Her gün sekiz saat uyuyun. Alışılmışın dışında yorgunluk belirtileri hissetmeye başlar başlamaz, ya da bu belirtiler “normalden” daha sık hale geldiğinde hemen doktora gidin.

Sağlıkla Kalın.

Hemen Paylaş
Bunlarda ilginizi çekebilir:

Yorum Yap